Hepatitis Virus
“ไวรัสตับอักเสบ” คือการติดเชื้อไวรัสที่ทำให้ ตับอักเสบ บวม ทำงานผิดปกติ และอาจนำไปสู่ ตับแข็ง มะเร็งตับ หากปล่อยไว้นาน ไม่รักษา หรือไม่ได้ตรวจพบตั้งแต่ต้น
ไวรัสตับอักเสบที่พบบ่อยมี 5 ชนิด:
A, B, C, D และ E
แต่ชนิดที่ทำให้เกิดโรคเรื้อรังและพบมากในไทยคือ ไวรัสตับอักเสบ B และ C
ไวรัสแต่ละชนิดต่างกันอย่างไร?
Hepatitis A (HAV)
ติดจากอาหาร/น้ำปนเปื้อน
มักเป็นเฉียบพลัน หายได้เอง
มีวัคซีนป้องกัน
Hepatitis B (HBV)
ติดต่อผ่านเลือด เพศสัมพันธ์ เข็มฉีดยา และแม่สู่ลูก
เป็นเรื้อรังได้ → เสี่ยง ตับแข็ง–มะเร็งตับ มากที่สุด
มีวัคซีนและควรฉีดตั้งแต่แรกเกิด
Hepatitis C (HCV)
ติดต่อผ่านเลือด เช่น เข็มร่วมกัน, รอยสักที่ไม่สะอาด
มักไม่มีอาการ แต่กลายเป็นเรื้อรังสูง
แต่ รักษาหายได้ ด้วยยารุ่นใหม่ (กว่า 95%)
ไม่มีวัคซีน
Hepatitis D (HDV)
พบเฉพาะในผู้ที่มีเชื้อ HBV อยู่แล้ว
ทำให้อาการรุนแรงขึ้น
ป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน B
Hepatitis E (HEV)
ติดจากอาหาร/น้ำปนเปื้อนเหมือน HAV
มักหายได้เอง แต่ อันตรายต่อหญิงตั้งครรภ์
สัญญาณที่ควรรู้
ผู้ติดเชื้อจำนวนมาก “ไม่แสดงอาการ” แต่สิ่งที่อาจพบได้คือ
อ่อนเพลียเรื้อรัง
ปวดชายโครงขวา
ตา-ตัวเหลือง
ปัสสาวะสีเข้ม
เบื่ออาหาร คลื่นไส้
ผู้ที่เสี่ยงมากที่สุด:
ใช้เข็มร่วมกัน
มีคู่นอนหลายคน/ไม่ป้องกัน
ทำฟัน/สัก/เจาะในสถานที่ไม่สะอาด
มีคนในครอบครัวเป็นไวรัสตับอักเสบบี
ผู้ที่อายุ 30+ แต่ไม่เคยตรวจเลือด
วิธีป้องกันไวรัสตับอักเสบ (ครบทุกชนิด)
1. วัคซีน (สำคัญที่สุด)
Hepatitis A → ฉีดได้
Hepatitis B → ฉีด 3 เข็ม ครอบคลุม HDV ด้วย
Hepatitis C → ยังไม่มีวัคซีน ต้องป้องกันพฤติกรรมเสี่ยง
2. หลีกเลี่ยงเลือดปนเปื้อน
ไม่ใช้เข็มร่วมกัน
เลือกสถานที่สัก/เจาะที่สะอาด อุปกรณ์ปลอดเชื้อ
ใช้มีดโกน/ตะไบ/อุปกรณ์ส่วนตัวของตัวเอง
3. ปลอดภัยเรื่องเพศสัมพันธ์
ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
หลีกเลี่ยงคู่นอนหลายคนหากไม่ตรวจเลือดก่อน
4. ระวังอาหารและน้ำ (สำหรับ HAV และ HEV)
เลี่ยงอาหารดิบ
ดื่มน้ำสะอาด
ล้างมือบ่อย ๆ
5. ตรวจสุขภาพตับเป็นประจำ
แนะนำ:
ตรวจ Anti-HBs และ HBsAg อย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต
ผู้มีความเสี่ยงควรตรวจ HCV เพิ่ม
อัลตราซาวด์ + ค่าเอนไซม์ตับปีละครั้งสำหรับผู้มีภาวะเสี่ยงสูง
ข้อเท็จจริงสำคัญ (ที่หลายคนไม่รู้)
คนไทยจำนวนมากเป็น พาหะ B โดยไม่รู้ตัว
ไวรัส C รักษาหายได้ 95–98% ด้วยยาต้าน
มะเร็งตับในไทยส่วนใหญ่ “เริ่มต้นมาจากไวรัสตับอักเสบเรื้อรัง”
วัคซีน B เป็นสิ่งที่คุ้มค่าที่สุดในการป้องกันโรคร้ายแรง